Veel bedrijven, organisaties en burgers laten nu al zien hoe dat kan. Bedrijven zoals NNOF of Desso, maar ook organisaties in de sociale economie, zoals kringwinkels, geven oude producten en materialen een nieuw leven. Burgers gaan steeds meer producten met elkaar delen en werken in Repair Cafés samen om de levensduur van kapotte producten te verlengen. Initiatieven zoals Tournevie, waar gereedschap collectief wordt beheerd, of Rebelles d’Anvers, waar je een abonnement afsluit om kleding te lenen, laten dan weer zien hoe producten veel beter benut kunnen worden door ze op lokaal niveau gedeeld te gebruiken.

Maar op hun eentje zullen deze initiatieven het niet voor elkaar krijgen. We hebben ook een overheid nodig die ervoor zorgt dat de brede economie mee evolueert. Hieronder doen we tien voorstellen voor een betere levensduur van producten. Door deze te volgen, kan de overheid scoren op drie vlakken: de koopkracht, de lokale economie en het milieu. Tegelijk kan de overheid zichzelf zo bewijzen als een drijvende kracht achter die circulaire economie.

Informeer & ondersteun

  1. Maak het verplicht om consumenten voorafgaand aan de aankoop van een elektrisch apparaat te informeren over de verwachte levensduur ervan. Deze maatregel motiveert producenten om producten te fabriceren die langer meegaan.

  2. Verplicht producenten die elektrische apparaten op de markt brengen om gelijktijdig ook informatie te verstrekken over de manier waarop je hun producten kunt openmaken en hoe je de kritieke onderdelen kunt repareren of vervangen. Een explosietekening van het product en een stuklijst zijn minimale informatievereisten. Zorg er ook voor dat de producenten aan alle geïnteresseerde partijen alle nodige hulpmiddelen ter beschikking stellen die voor reparaties nodig zijn, en dit tegen een redelijke prijs. Het gaat dan zowel om eventuele speciale werktuigen als om bijvoorbeeld software voor foutdiagnose.

  3. Verplicht fabrikanten om essentiële onderdelen op voorraad te hebben en tegen een schappelijke prijs te leveren gedurende de door hen aangegeven levensverwachting van een product. We denken dan onder meer aan alle batterijen, aan schermen van telefoons en aan verschillende slijtagegevoelige onderdelen zoals tandwielen, kogellagers, dichtingen en schakelaars. Zowel fabrikanten als verkooppunten moeten de onderdelen kunnen aanleveren.

  4. Zorg ervoor dat kopers van elektronica zoals computers, tablets, smartphones en andere ‘slimme apparaten’ gedurende de hele levensduur die de fabrikant aangeeft, software-updates ontvangen die nodig zijn voor de beveiliging en de correcte werking van het product.

    Stimuleer hergebruik en reparatie

  5. Verlaag de btw op reparatie van apparaten van 21% naar 6%. Op dit moment geldt dat tarief al voor de reparatie van fietsen, kleding en schoenen.

  6. Reken bij de verkoop van een product een hergebruiksbijdrage aan voor apparaten en andere producten. Naast de Recupel-bijdrage, die wordt gebruikt om inzameling en recyclage te bekostigen, zal een hergebruiksbijdrage ervoor zorgen dat afgedankte producten waar mogelijk worden gecontroleerd, gerepareerd en weer worden verkocht.

  7. Breid het aantal plaatsen voor sociale tewerkstelling in kringloopcentra uit zodat de Vlaamse doelstelling van 7kg hergebruik per inwoner kan worden gehaald.

    Zorg voor sterke garantie

  8. Verander de wetgeving rond garantie zodat bij een defect toestel de bewijslast aangaande de oorzaak van het defect gedurende de volledige 24 maanden bij de producent ligt. Op dit moment is het zo dat na 6 maanden de consument moet bewijzen dat een defect niet door zijn of haar toedoen komt, wat in de praktijk voor de consument bijna onmogelijk is.

  9. Breid de totale garantieperiode uit voor apparaten waarvan redelijkerwijs verwacht mag worden dat ze aanzienlijk langer dan twee jaar meegaan. We denken hierbij onder meer aan televisies, koelkasten, wasmachines, droogtrommels, elektrisch gereedschap en allerhande keukenapparatuur.

    Bestrijd geplande veroudering

10.  Roep een controleorgaan in het leven om bewuste sabotage bij de productie van toestellen op te sporen en te beboeten. Identificeer daarnaast gevallen van slecht design die sensu stricto niet als intentionele geplande veroudering kunnen worden aangemerkt, maar wel leiden tot een kortere levensduur of verspilling van grondstoffen.

---------------------------------------------------------------------------------
Dit artikel kwam tot stand in de werkgroep circulaire economie van het TransitieNetwerk Middenveld met behulp van:
logos WG CE